Czubajka kania

Macrolepiota procera

Nazywany też: kania, sowa, parasolnik, gapa

Jadalny

Czubajka kania (Macrolepiota procera)
Fot. Chrumps, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Wysoki grzyb blaszkowy o łuskowatym kapeluszu jak parasol. Tylko dla uważnych.

Otwórz w aplikacjiPobierz z Google Play
Zachowaj ostrożność

Nie zbieraj zamkniętych, młodych owocników ani okazów, których rozpostarty kapelusz ma mniej niż 10 cm: drobne czubajeczki zawierają te same toksyny co muchomor sromotnikowy. Wykop cały trzon i sprawdź podstawę: kania nie ma pochwy, a jej gruby, podwójny pierścień daje się przesuwać. Sam wężowy deseń na trzonie nie wystarczy, bo bywa też u muchomorów.

Co robić przy podejrzeniu zatrucia

Opis

Bardzo duży grzyb z kapeluszem jak parasol i wysokim trzonem w brązowy, wężowy deseń. Jest smaczny, ale młode owocniki łatwo pomylić ze śmiertelnie trującymi muchomorami.

Jak rozpoznać

  • Kapelusz 10–30 cm, jasnobrązowy, pokryty ciemnymi łuskami, z ciemnym garbkiem na środku.
  • Blaszki białe, gęste, wolne, nie przyrastają do trzonu.
  • Trzon wysoki, do 40 cm, w brązowy deseń przypominający skórę węża, u podstawy zgrubiały, bez pochwy.
  • Gruby, podwójny pierścień, który można przesuwać po trzonie.

Kiedy i gdzie szukać

Sezon: od lipca do listopada, najwięcej od sierpnia do października.

  • Lasy iglaste
  • Lasy liściaste
  • Lasy mieszane
  • Łąki i polany
  • Parki i ogrody
  • Blaszki

Polany, skraje lasów, leśne przydroża i widne lasy, a także łąki i parki, najczęściej na żyznych, gliniastych glebach.

W kalendarzu grzybiarza: sierpień, wrzesień, październik.

W kuchni

Jedz tylko kapelusze w pełni rozwiniętych owocników, łykowate trzony odrzuć. Zawsze dobrze usmaż, nigdy nie jedz na surowo: panierowana kania to klasyk.

Uwaga na sobowtóry

  • Muchomor sromotnikowyŚmiertelnie trujący

    Jak odróżnić: Muchomor ma gładki, zielonkawy do prawie białego kapelusz bez łusek, nieprzesuwalny pierścień, który u starych okazów może zaniknąć, i bulwę w białej, workowatej pochwie u nasady trzonu, często ukrytą w ściółce.

  • Muchomor jadowityŚmiertelnie trujący

    Jak odróżnić: Muchomor jadowity jest cały biały, ma gładki kapelusz bez łusek, kosmaty trzon i bulwę w workowatej pochwie.

  • Czubajeczka brązowoczerwonawaŚmiertelnie trujący

    Jak odróżnić: Czubajeczki mają kapelusz zwykle do 8 cm, cienki trzon i nietrwały pierścień lub tylko strefę pierścieniową; część z nich zawiera amanityny i bywa brana za małe kanie. Drobnych grzybów podobnych do kani nie zbieraj.

  • Muchomor plamistyTrujący

    Jak odróżnić: Muchomor plamisty ma na kapeluszu białe łatki zamiast brązowych łusek, gładki trzon, nieprzesuwalny pierścień i bulwę z odstającym brzegiem pochwy.

  • Muchomor królewskiTrujący

    Jak odróżnić: Muchomor królewski ma wątrobowobrązowy kapelusz z białawymi do żółtawych łatkami zamiast łusek, trzon bez wężowego deseniu i bulwę z pierścieniami brodawek; rośnie głównie w górach pod świerkami. W Finlandii zjedzono go, biorąc za kanie.

  • Czubajka czerwieniejącaNiejadalny

    Jak odróżnić: Czubajka czerwieniejąca ma gładki trzon bez wężowego deseniu, grubą bulwę u nasady, a jej miąższ po przekrojeniu szybko pomarańczowieje i czerwienieje.