Czubajeczka brązowoczerwonawa
Lepiota brunneoincarnata
Śmiertelnie trujący
Mała czubajeczka z winnobrązowymi łuskami na różowawym tle; zawiera amanityny i zabija jak muchomor sromotnikowy.
Zawiera amanityny, te same toksyny co muchomor sromotnikowy; gotowanie ich nie niszczy. Pierwsze objawy pojawiają się zwykle 6–24 godziny po posiłku, gdy wątroba jest już niszczona, a po nich może nastąpić pozorna poprawa. Nie zbieraj żadnych małych grzybów podobnych do kani. Przy podejrzeniu zatrucia natychmiast dzwoń pod 112 lub jedź na SOR, nie czekając na objawy, i zabierz resztki grzybów.
Opis
Niewielki grzyb o kapeluszu pokrytym ciemnymi, winnobrązowymi łuseczkami na bladoróżowym tle, z trzonem w ciemne pasy łusek poniżej strefy pierścieniowej. Zawiera duże ilości amanityn; opisano po nim ciężkie i śmiertelne zatrucia, a zdarzało się, że wzięto go za kanię. W Polsce rzadki, na Czerwonej liście; rośnie na trawnikach, w parkach, ogrodach, na skrajach lasów i na igliwiu w jedlinach.
Jak rozpoznać
- Kapelusz 2–6 cm (do 7 cm), wypukły, potem płaski, z niewyraźnym garbkiem, pokryty winnobrązowymi do fioletowobrązowych łuseczkami na bladoróżowym tle.
- Blaszki białe do kremowych, wolne.
- Trzon 2–5 cm, 3–9 mm grubości, nad strefą pierścieniową gładki i białawy, poniżej różowobrązowy z ciemnymi, winnobrązowymi pasami łusek, u nasady winnoczerwony; prawdziwego pierścienia brak, bez pochwy. Wykop cały trzon.
- Miąższ białawy, po potarciu lekko czerwienieje; zapach słaby, owocowy.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od czerwca do listopada, najwięcej od sierpnia do września.
Trawniki, parki, ogrody, przydroża i skraje lasów liściastych, w miejscach bogatych w resztki organiczne, a także igliwie pod jodłami.
Uwaga na sobowtóry
Czubajka kaniaJadalnyJak odróżnić: Kania ma kapelusz 10–30 cm z grubymi, brązowymi łuskami, wysoki trzon w brązowy wężowy deseń i gruby, przesuwalny pierścień.
Czubajka sutkowataJadalnyJak odróżnić: Czubajka sutkowata jest dużo większa, ma ostry garbek, jasnoochrowe łuseczki bez różowego tła i przesuwalny pierścień.
Twardzioszek przydrożnyJadalnyJak odróżnić: Twardzioszek przydrożny ma gładki, beżowy kapelusz bez łusek, rzadkie blaszki i twardy, giętki trzon bez pierścienia i bez pasów łusek; rośnie w kręgach na trawnikach.
Czubajeczka kasztanowataŚmiertelnie trującyJak odróżnić: Czubajeczka kasztanowata ma kapelusz kasztanowobrązowy bez różowawego tła; traktuj ją równie ostrożnie.