Czubajeczka kasztanowata
Lepiota castanea
Śmiertelnie trujący
Drobna, kasztanowobrązowa czubajeczka z lasów i parków; traktuj ją jak śmiertelnie trującą.
Traktuj ją jak śmiertelnie trującą: małe czubajeczki zawierające amanityny wyglądają podobnie, a zatrucie nimi przebiega jak po muchomorze sromotnikowym. Pierwsze objawy pojawiają się zwykle 6–24 godziny po posiłku, potem może nastąpić pozorna poprawa, a toksyn nie niszczy gotowanie. Przy podejrzeniu zatrucia natychmiast dzwoń pod 112 lub jedź na SOR, nie czekając na objawy, i zabierz resztki grzybów.
Opis
Mały grzyb o pomarańczowo- do kasztanowobrązowego kapeluszu, popękanego na drobne łuseczki, bez wyraźnego pierścienia. Starsze źródła podają w nim amanityny, toksyny muchomora sromotnikowego; nowsze analizy z Niemiec i Turcji ich nie wykryły, ale pod tą nazwą kryje się kilka trudnych do odróżnienia gatunków. Rośnie jesienią na ściółce w lasach i parkach.
Jak rozpoznać
- Kapelusz 1–4,5 cm, wypukły, potem płaski z tępym garbkiem, kasztanowo- do rdzawobrązowego, popękany na drobne, odstające łuseczki na kremowym tle.
- Blaszki białe do kremowych, gęste, wolne, u starszych z rdzawymi plamami.
- Trzon 2–6 cm, 2–5 mm grubości, nad strefą pierścieniową gładki i biały, poniżej z brązowymi łuseczkami w strefach; prawdziwego pierścienia brak, bez pochwy. Wykop cały trzon.
- Miąższ białawy, w trzonie pomarańczowobrązowawy; zapach opisywany różnie, od owocowego po nieprzyjemny.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od lipca do listopada, najwięcej od września do października.
Ściółka lasów iglastych i liściastych, często pod świerkami i bukami, także w parkach, na glebach gliniastych, wapiennych i kwaśnych.
W kalendarzu grzybiarza: wrzesień, październik.
Uwaga na sobowtóry
Czubajeczka brązowoczerwonawaŚmiertelnie trującyJak odróżnić: Czubajeczka brązowoczerwonawa ma winnobrązowe łuseczki na bladoróżowym tle i ciemne pasy łusek na trzonie; obecność amanityn jest u niej potwierdzona.
Czubajeczka cuchnącaTrującyJak odróżnić: Czubajeczka cuchnąca ma biały kapelusz z rdzawym środkiem, delikatny pierścień i silny zapach gazu lub palonej gumy.
Czubajka kaniaJadalnyJak odróżnić: Kania ma kapelusz 10–30 cm, wysoki trzon w brązowy wężowy deseń i gruby, przesuwalny pierścień. Drobnych grzybów podobnych do kani nie zbieraj.