Muchomor plamisty
Amanita pantherina
Nazywany też: muchomor panterowy
Trujący
Silnie trujący muchomor o brązowym kapeluszu z białymi łatkami, mylony z muchomorem czerwieniejącym i z kanią.
Zawiera kwas ibotenowy i muscymol, zwykle więcej niż muchomor czerwony; gotowanie ich nie usuwa. Objawy pojawiają się zwykle po 0,5–3 godzinach: wymioty, splątanie, pobudzenie lub senność, halucynacje, drgawki, a w ciężkich przypadkach śpiączka i niewydolność oddechowa. Przy podejrzeniu zatrucia natychmiast dzwoń pod 112 lub jedź na SOR, nawet bez objawów.
Opis
Muchomor o brązowym lub szarobrązowym kapeluszu gęsto pokrytym drobnymi, czysto białymi łatkami. Rośnie pospolicie w lasach liściastych, zwłaszcza pod dębami i bukami, a w górach także pod świerkami. Zawiera te same toksyny co muchomor czerwony, ale zatrucia nim są cięższe i częściej kończą się śpiączką.
Jak rozpoznać
- Kapelusz 4–12 cm, jasno- do ciemnobrązowego lub szarobrązowy, bez czerwonych tonów, z drobnymi, czysto białymi łatkami; brzeg zwykle prążkowany, ale u górskiej formy spod świerków gładki.
- Blaszki białe, gęste, wolne, nie czerwienieją.
- Trzon 5–15 cm, biały, z cienkim pierścieniem gładkim z wierzchu, często szybko znikającym; u nasady mała bulwa z ostrym, odstającym brzegiem jak wywinięta skarpeta i 1–2 wąskimi obręczami nad nią. Wykop cały trzon.
- Miąższ biały, także tuż pod skórką kapelusza, nie czerwienieje po uszkodzeniu; zapach słaby, rzodkiewkowy.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od czerwca do listopada, najwięcej od sierpnia do października.
Lasy liściaste i mieszane, często pod dębami i bukami, rzadziej bory, a w górach lasy pod świerkami; na glebach piaszczystych i gliniastych.
W kalendarzu grzybiarza: sierpień, wrzesień, październik.
Uwaga na sobowtóry
Muchomor czerwieniejącyNiejadalnyJak odróżnić: Muchomor czerwieniejący ma różowobrązowy kapelusz z szarawymi lub różowawymi łatkami, pierścień prążkowany z wierzchu, bulwę bez odstającego brzegu, a jego miąższ czerwienieje, zwłaszcza w podstawie trzonu i w otworach po larwach.
Czubajka kaniaJadalnyJak odróżnić: Kania ma na kapeluszu brązowe łuski zamiast białych łatek, gruby, przesuwalny pierścień, trzon w wężowy deseń i bulwę bez pochwy.
Muchomor twardawyNiejadalnyJak odróżnić: Muchomor twardawy ma szarobrązowy kapelusz z szarymi, mączystymi łatkami, pierścień wyraźnie prążkowany z wierzchu i dużą, korzeniasto zwężoną bulwę bez odstającego brzegu.
Muchomor królewskiTrującyJak odróżnić: Muchomor królewski ma żółtobrązowy miąższ pod skórką kapelusza i bulwę z kilkoma pierścieniami brodawek bez ostrego brzegu. Też jest trujący.
Muchomor czerwonyTrującyJak odróżnić: Muchomor czerwony ma kapelusz czerwony do pomarańczowego i dużą bulwę z kilkoma pierścieniami brodawek. Też jest trujący.