Borowik szlachetny
Boletus edulis
Nazywany też: prawdziwek, grzyb prawdziwy
Jadalny
Król polskich lasów, najbardziej ceniony grzyb jadalny.
Prawdziwek nigdy nie sinieje i nie ma czerwonych porów ani czerwonego trzonu. Borowik o czerwonych lub pomarańczowych porach, czerwonym trzonie albo siniejącym miąższu to inny gatunek: może to być trujący borowik szatański lub żółtopory.
Opis
Duży, mięsisty grzyb rurkowy o brązowym kapeluszu i grubym, beczułkowatym trzonie. Rośnie pod świerkami, sosnami, bukami i dębami. Ceniony za aromat, wyśmienity po wysuszeniu.
Jak rozpoznać
- Kapelusz 5–25 cm, od jasno- do ciemnobrązowego, gładki, w wilgotną pogodę lekko lepki.
- Rurki u młodych białe, z wiekiem żółtawe do oliwkowozielonych; nie sinieją po uciśnięciu.
- Trzon gruby, beczułkowaty, jasny, w górnej części pokryty białą siateczką.
- Miąższ biały, po przekrojeniu nie zmienia barwy, o łagodnym, orzechowym smaku.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od czerwca do listopada, najwięcej od sierpnia do października.
Lasy iglaste i liściaste, często pod świerkiem, sosną, bukiem i dębem; lubi mchy i skraje lasu.
W kalendarzu grzybiarza: sierpień, wrzesień, październik.
W kuchni
Doskonały do suszenia, duszenia i zup. Zbieraj zdrowe, niezbyt stare owocniki i zawsze poddawaj je obróbce termicznej; nie jedz go na surowo.
Uwaga na sobowtóry
Borowik szatańskiTrującyOchrona ścisłaJak odróżnić: Borowik szatański ma jasny, białawoszary kapelusz, pory czerwone, a u bardzo młodych żółtawopomarańczowe, czerwoną siateczkę na trzonie i miąższ siniejący po przekrojeniu. Jest trujący i ściśle chroniony.
Borowik żółtoporyTrującyJak odróżnić: Borowik żółtopory ma cytrynowożółte pory, trzon w dolnej części karminowoczerwony, miąższ siniejący po przekrojeniu i gorzki smak.
Borowik korzeniastyTrującyOchrona ścisłaJak odróżnić: Borowik korzeniasty ma białawoszary kapelusz, cytrynowożółte pory, żółty trzon zwężony w korzeniastą nasadę i miąższ, który po przekrojeniu mocno sinieje. Jest gorzki, trujący i ściśle chroniony.
Goryczak żółciowyNiejadalnyJak odróżnić: Goryczak ma różowawe rurki, ciemną siateczkę na trzonie i bardzo gorzki smak. Jeden owocnik zepsuje całą potrawę.
Borowik sosnowyJadalnyJak odróżnić: Borowik sosnowy ma ciemny, czerwonobrązowy kapelusz i rośnie głównie pod sosnami. Też jest jadalny.
Borowik usiatkowanyJadalnyJak odróżnić: Borowik usiatkowany ma jaśniejszy, zamszowy, w suszy spękany kapelusz i siateczkę na całym trzonie; rośnie pod dębami i bukami. Też jest jadalny.