Borowik korzeniasty
Caloboletus radicans
Nazywany też: gorzkoborowik korzeniasty
TrującyOchrona ścisła
Rzadki, gorzki, trujący i ściśle chroniony borowik o jasnym kapeluszu, żółtych porach i korzeniasto zwężonej nasadzie trzonu.
Nie jedz go: jest gorzki, a w opisanych zatruciach wywoływał silne, nawracające wymioty i krwawą biegunkę, zwykle w ciągu kilku godzin po posiłku. Przy podejrzeniu zatrucia od razu dzwoń pod 112 albo jedź na SOR i zabierz resztki grzybów.
Ochrona ścisła (rozporządzenie Ministra Środowiska z 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów, Dz.U. 2014 poz. 1408, zał. 1). Nie wolno go zrywać, zbierać, uszkadzać, niszczyć, przechowywać, posiadać, sprzedawać, wymieniać, darować ani przewozić przez granicę, a także niszczyć jego siedlisk. Zakaz niszczenia owocników i siedlisk obowiązuje także przy gospodarce leśnej i rolnej. Zostaw go na miejscu; możesz go sfotografować.
Opis
Masywny grzyb rurkowy o białawoszarym kapeluszu, cytrynowożółtych porach i żółtym trzonie bez czerwonych barw. Pory, trzon i miąższ po uszkodzeniu wyraźnie błękitnieją, a miąższ jest gorzki; opisano po nim ciężkie zatrucia żołądkowo-jelitowe. W Polsce rzadki, rośnie w ciepłych lasach liściastych, głównie na glebach wapiennych.
Jak rozpoznać
- Kapelusz 8–15 cm (wyjątkowo do 30 cm), białawoszary do szarobeżowego, zamszowy, często spękany.
- Pory cytrynowożółte, z wiekiem oliwkowożółte; po uciśnięciu mocno błękitnieją.
- Trzon 5–13 cm, gruby, żółty, bez czerwonych odcieni, z delikatną siateczką tylko w górnej części, ku dołowi zwężony w korzeniastą nasadę.
- Miąższ bladożółty, po przekrojeniu szybko błękitnieje; zapach nieprzyjemny, kwaskowaty, smak gorzki.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od lipca do października, najwięcej od sierpnia do września.
Ciepłe, nasłonecznione lasy liściaste i mieszane, parki i skraje lasów, głównie pod bukami, dębami i lipami, także pod grabami i leszczyną, na żyznych glebach wapiennych lub obojętnych.
Uwaga na sobowtóry
Borowik szatańskiTrującyOchrona ścisłaJak odróżnić: Borowik szatański ma podobnie jasny kapelusz, ale czerwone pory i czerwony trzon z siateczką.
Borowik żółtoporyTrującyJak odróżnić: Borowik żółtopory ma trzon przynajmniej w dolnej części karminowoczerwony, pokryty siateczką, i rośnie częściej w górach na kwaśnych glebach.
Borowik szlachetnyJadalnyJak odróżnić: Prawdziwek ma pory białe, potem żółtozielone, i biały miąższ, który po przekrojeniu nie zmienia barwy.
Goryczak żółciowyNiejadalnyJak odróżnić: Goryczak ma pory białe, potem różowe, ciemną siateczkę na trzonie i miąższ, który nie sinieje.