Smardz półwolny

Morchella semilibera

Nazywany też: mitrówka półwolna

Warunkowo jadalnyOchrona częściowa

Smardz półwolny (Morchella semilibera)
Fot. Dan Molter, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Wiosenny smardz z małą główką na długim trzonie; chroniony, w lesie nie wolno go zbierać.

Otwórz w aplikacjiPobierz z Google Play
Zachowaj ostrożność

Surowy lub niedogotowany wywołuje wymioty i biegunkę, a zjedzony w dużej ilości także zawroty głowy, drżenie i zaburzenia równowagi. Łatwo go pomylić z naparstniczką czeską, która częściej wywołuje zatrucia.

Co robić przy podejrzeniu zatrucia

Gatunek chroniony (Ochrona częściowa)

Ochrona częściowa (rozporządzenie Ministra Środowiska z 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów, Dz.U. 2014 poz. 1408, zał. 2 i 3). Smardzy rosnących dziko, poza ogrodami, uprawami ogrodniczymi, szkółkami leśnymi i terenami zieleni, nie wolno zrywać, zbierać, uszkadzać ani niszczyć; nie wolno też niszczyć ich siedlisk. Wyjątkiem jest wyłącznie ręczny zbiór na podstawie zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska (RDOŚ) lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ); bez takiego zezwolenia smardzy w lesie nie zbieraj. Okazy z ogrodów, upraw, szkółek i terenów zieleni nie są chronione.

Opis

Wiosenny grzyb o niewielkiej, stożkowatej główce z pionowymi, ciemnymi żeberkami, osadzonej na długim, kruchym, pustym trzonie. Dolna część główki, od jednej trzeciej do połowy, odstaje od trzonu jak spódniczka. Rośnie w żyznych, wilgotnych lasach łęgowych, zaroślach nadrzecznych i parkach, często pod jesionami.

Jak rozpoznać

  • Główka 2–8 cm wysokości, stożkowata, z ciemnobrązowymi, pionowymi żeberkami i jaśniejszymi, oliwkowobrązowymi komorami.
  • Dolna 1/3 do 1/2 główki jest wolna i odstaje od trzonu; u naparstniczki wolna jest prawie cała główka.
  • Trzon 5–12 cm, długi w stosunku do główki, białawy do ochrowego, bardzo kruchy.
  • Przekrojony wzdłuż tworzy jedną wspólną, pustą komorę od główki po podstawę trzonu.

Kiedy i gdzie szukać

Sezon: od kwietnia do maja.

  • Lasy liściaste
  • Parki i ogrody
  • Bez blaszek i rurek

Żyzne, wilgotne i cieniste lasy łęgowe, zarośla nadrzeczne, zadrzewienia, parki i ogrody, często pod jesionami.

W kalendarzu grzybiarza: kwiecień, maj.

W kuchni

Dziko rosnące smardze są chronione, a ten gatunek nie jest dopuszczony do sprzedaży. Smardza z własnego ogrodu gotuj lub smaż dokładnie, bo samo zalanie wrzątkiem nie wystarcza; nigdy nie jedz go na surowo, jedz umiarkowane porcje i nie łącz z alkoholem.

Uwaga na sobowtóry