Piestrzenica kasztanowata
Gyromitra esculenta
Śmiertelnie trujący
Wiosenny, śmiertelnie trujący grzyb o mózgowato pofałdowanym kapeluszu.
Zawiera gyromitrynę, z której w organizmie powstaje monometylohydrazyna, trucizna uszkadzająca wątrobę i układ nerwowy. Gotowanie ani suszenie nie usuwają toksyny w pełni, a opary podczas gotowania także są trujące. Pierwsze objawy (wymioty, biegunka, bóle brzucha i głowy, w ciężkich przypadkach drgawki i żółtaczka) pojawiają się zwykle po 6–12 godzinach, czasem dopiero po dobie. Przy podejrzeniu zatrucia natychmiast dzwoń pod 112 lub jedź na SOR, nie czekając na objawy.
Opis
Wiosenny grzyb o kasztanowobrązowym, nieregularnie pofałdowanym kapeluszu przypominającym mózg. Zawiera gyromitrynę, która uszkadza wątrobę i układ nerwowy.
Jak rozpoznać
- Kapelusz 3–10 cm, kasztanowobrązowy do czerwonobrązowego, nieregularnie pofałdowany.
- Brak blaszek i rurek.
- Trzon krótki, białawy, gruby, często bruzdowany.
- Przekrojona wzdłuż ma w środku kilka nieregularnych komór; smardz ma jedną wspólną, pustą komorę.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od marca do maja, najwięcej w kwietniu.
Wiosną w borach sosnowych na piaszczystych glebach, na zrębach i przy starych pniakach.
W kalendarzu grzybiarza: kwiecień.
Uwaga na sobowtóry
Smardz jadalnyWarunkowo jadalnyOchrona częściowaJak odróżnić: Smardz ma regularne, plastrowe komory na kapeluszu, a w środku jest całkowicie pusty. Dziko rosnący jest chroniony.
Piestrzenica olbrzymiaTrującyJak odróżnić: Piestrzenica olbrzymia jest zwykle większa i jaśniejsza, ochrowa, ma gruby, biały trzon i rośnie na murszejącym drewnie w lasach liściastych i świerkowych; również nie nadaje się do jedzenia.
Smardz wyniosłyWarunkowo jadalnyOchrona częściowaJak odróżnić: Smardz wyniosły ma stożkowatą, ciemną główkę z regularnymi komorami między pionowymi żebrami i jedną wspólną komorę w środku. Dziko rosnący jest chroniony.
Naparstniczka czeskaWarunkowo jadalnyOchrona częściowaJak odróżnić: Naparstniczka ma główkę przyrośniętą tylko na szczycie długiego, smukłego trzonu. Jest chroniona.