Smardz wyniosły

Morchella elata

Warunkowo jadalnyOchrona częściowa

Smardz wyniosły (Morchella elata)
Fot. Dan Molter (shroomydan) / Mushroom Observer, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Ciemny, stożkowaty smardz z pionowymi żebrami; chroniony, w lesie nie wolno go zbierać.

Otwórz w aplikacjiPobierz z Google Play
Zachowaj ostrożność

Surowy lub niedogotowany wywołuje wymioty i biegunkę, a zjedzony w dużej ilości także zawroty głowy, drżenie i zaburzenia równowagi. Łatwo go pomylić ze śmiertelnie trującą piestrzenicą kasztanowatą.

Co robić przy podejrzeniu zatrucia

Gatunek chroniony (Ochrona częściowa)

Ochrona częściowa (rozporządzenie Ministra Środowiska z 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów, Dz.U. 2014 poz. 1408, zał. 2 i 3). Smardzy rosnących dziko, poza ogrodami, uprawami ogrodniczymi, szkółkami leśnymi i terenami zieleni, nie wolno zrywać, zbierać, uszkadzać ani niszczyć; nie wolno też niszczyć ich siedlisk. Wyjątkiem jest wyłącznie ręczny zbiór na podstawie zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska (RDOŚ) lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ); bez takiego zezwolenia smardzy w lesie nie zbieraj. Okazy z ogrodów, upraw, szkółek i terenów zieleni nie są chronione.

Opis

Wiosenny grzyb o smukłej, stożkowatej, czerwonobrązowej do czarniawej główce z pionowymi żebrami i poprzecznymi listewkami. Główka jest zrośnięta z trzonem, a cały owocnik jest pusty w środku. Rośnie w lasach i na ich obrzeżach, często na ubogich, piaszczystych glebach, a także na korze i zrębkach w ogrodach i parkach.

Jak rozpoznać

  • Owocnik 4–10 cm (rzadko do 15 cm) wysokości, z czego główka stanowi od połowy do dwóch trzecich.
  • Główka stożkowata, czerwonobrązowa do czarnobrązowej, z ciągłymi, pionowymi żebrami i węższymi listewkami poprzecznymi.
  • Trzon biały do bladoochrowożółtego, lekko oprószony, u podstawy często bruzdowany.
  • Przekrojony wzdłuż ma jedną wspólną, pustą komorę; piestrzenica ma w środku kilka nieregularnych jam.

Kiedy i gdzie szukać

Sezon: od marca do maja, najwięcej od kwietnia do maja.

  • Lasy iglaste
  • Lasy mieszane
  • Parki i ogrody
  • Bez blaszek i rurek

Lasy iglaste i mieszane oraz ich obrzeża, świetliste zarośla i miejsca z naruszoną glebą, a także zrębki i kora w ogrodach i parkach.

W kalendarzu grzybiarza: kwiecień, maj.

W kuchni

Dziko rosnące smardze są chronione, a ten gatunek nie jest dopuszczony do sprzedaży. Smardza z własnego ogrodu gotuj lub smaż dokładnie, bo samo zalanie wrzątkiem nie wystarcza; nigdy nie jedz go na surowo, jedz umiarkowane porcje i nie łącz z alkoholem.

Uwaga na sobowtóry