Smardz jadalny
Morchella esculenta
Nazywany też: smardz, smardz stożkowaty
Warunkowo jadalnyOchrona częściowa

Wiosenny smardz o jajowatym, plastrowatym kapeluszu; dziko rosnący jest chroniony i bez zezwolenia nie wolno go zbierać.
Na surowo trujący. Łatwo go pomylić ze śmiertelnie trującą piestrzenicą kasztanowatą. Niedogotowany wywołuje wymioty i biegunkę, a zjedzony w dużej ilości także zawroty głowy, drżenie i zaburzenia równowagi.
Ochrona częściowa (rozporządzenie Ministra Środowiska z 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów, Dz.U. 2014 poz. 1408, zał. 2 i 3). Smardzy rosnących dziko, poza ogrodami, uprawami ogrodniczymi, szkółkami leśnymi i terenami zieleni, nie wolno zrywać, zbierać, uszkadzać ani niszczyć; nie wolno też niszczyć ich siedlisk. Wyjątkiem jest wyłącznie ręczny zbiór na podstawie zezwolenia regionalnego dyrektora ochrony środowiska (RDOŚ) lub Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ); bez takiego zezwolenia smardzy w lesie nie zbieraj. Okazy z ogrodów, upraw, szkółek i terenów zieleni nie są chronione.
Opis
Wiosenny grzyb o jajowatym kapeluszu podzielonym na komory jak plaster miodu. Cały owocnik jest pusty w środku. Ceniony przysmak, ale na surowo trujący.
Jak rozpoznać
- Kapelusz 3–8 cm, jajowaty, żółtawy do szarobrązowego, z głębokimi komorami.
- Brak blaszek i rurek. Zarodniki powstają w komorach kapelusza.
- Trzon białawy, ziarnisty, zrośnięty z kapeluszem.
- Przekrojony wzdłuż jest całkowicie pusty i ma jedną wspólną komorę.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od kwietnia do maja.
Wiosną w lasach łęgowych, zaroślach, sadach i parkach, często na glebach wapiennych.
W kuchni
Dziko rosnące smardze są chronione, a do sprzedaży dopuszcza się tylko smardze z ogrodów, upraw ogrodniczych, szkółek leśnych, terenów zieleni lub spoza Polski. Gotuj lub smaż dokładnie, bo samo zalanie wrzątkiem nie wystarcza. Nigdy nie jedz na surowo, jedz umiarkowane porcje i nie łącz z alkoholem.
Uwaga na sobowtóry
Piestrzenica kasztanowataŚmiertelnie trującyJak odróżnić: Piestrzenica ma kasztanowobrązowy, mózgowato pofałdowany kapelusz bez regularnych komór, a w środku jest podzielona na kilka komór.
Piestrzenica olbrzymiaTrującyJak odróżnić: Piestrzenica olbrzymia ma dużą, mózgowato pofałdowaną, ochrową główkę bez plastrowych komór, gruby, krótki trzon i kilka nieregularnych jam w środku.
Naparstniczka czeskaWarunkowo jadalnyOchrona częściowaJak odróżnić: Naparstniczka ma pofałdowaną główkę przyrośniętą tylko na szczycie trzonu, a trzon wypełniony waciastym rdzeniem. Też jest chroniona.
Smardz wyniosłyWarunkowo jadalnyOchrona częściowaJak odróżnić: Smardz wyniosły ma ciemniejszą, stożkowatą główkę z komorami ułożonymi w pionowe rzędy między ciągłymi żebrami; również jest chroniony.
Smardz półwolnyWarunkowo jadalnyOchrona częściowaJak odróżnić: Smardz półwolny ma małą główkę, której dolna część odstaje od trzonu jak spódniczka, i długi trzon; również jest chroniony.