Purchawka workowata
Lycoperdon excipuliforme
Nazywany też: czasznica workowata, purchawka fiolowata
Jadalny
Duża purchawka w kształcie tłuczka, z długą częścią trzonową; jadalna tylko młoda, gdy w środku jest biała.
Każdy owocnik przekrój wzdłuż przez środek: zarys kapelusza, blaszek i trzonu oznacza młodego muchomora, a ciemne, twarde wnętrze trującego tęgoskóra. Nie wdychaj pyłu z dojrzałych owocników.
Opis
Okazała purchawka o kulistej główce na grubej, walcowatej części trzonowej, przypominająca tłuczek. Dojrzała główka rozpada się od góry, a brązowy kielich podstawy trwa w lesie nawet do wiosny. Pospolita w lasach różnego typu, na polanach, wrzosowiskach i pastwiskach.
Jak rozpoznać
- Owocnik 8–15 cm wysokości (wyjątkowo do 25 cm), główka 4–10 cm szerokości na walcowatej, zwężonej części trzonowej.
- Skórka biaława, potem ochrowa do brązowej, pokryta drobnymi kolcami i ziarenkami, które odpadają, nie zostawiając siateczki.
- Przekrojony wzdłuż młody owocnik ma w główce jednolicie biały, miękki miąższ, a w części trzonowej gąbczaste, białe podglebie.
- Dojrzała główka żółknie, oliwkowieje i rozpada się na kawałki, zostawiając brązowy, kielichowaty trzon.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od lipca do listopada, najwięcej od września do października.
Lasy liściaste, mieszane i iglaste, ich skraje i polany, a także wrzosowiska, łąki i pastwiska.
W kalendarzu grzybiarza: wrzesień, październik.
W kuchni
Jedz tylko młode owocniki o jednolicie białym wnętrzu główki na całym przekroju wzdłuż. Obierz skórkę, pokrój główkę w plastry i usmaż; nie jedz na surowo.
Uwaga na sobowtóry
Muchomor sromotnikowyŚmiertelnie trującyJak odróżnić: Młode muchomory w osłonie wyglądają jak białe jaja; po przekrojeniu wzdłuż widać w nich zarys kapelusza, blaszek i trzonu.
Tęgoskór cytrynowyTrującyJak odróżnić: Tęgoskór cytrynowy jest bulwiasty, bez trzonu, ma grubą, twardą skórę i ciemne, fioletowoczarne wnętrze.
Purchawka chropowataJadalnyJak odróżnić: Purchawka chropowata jest mniejsza, ma krótszą część trzonową i kolce, które zostawiają siateczkę blizn.
Czasznica olbrzymiaJadalnyJak odróżnić: Czasznica olbrzymia jest dużo większa, kulista, bez części trzonowej, z gładką, białą skórką.