Purchawka chropowata

Lycoperdon perlatum

Nazywany też: purchawka

Jadalny

Purchawka chropowata (Lycoperdon perlatum)
Fot. Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Najpospolitsza purchawka: biała, gruszkowata, z kolcami zostawiającymi siateczkę; jadalna tylko młoda, biała w środku.

Otwórz w aplikacjiPobierz z Google Play
Zachowaj ostrożność

Każdy owocnik przekrój wzdłuż przez środek: zarys kapelusza, blaszek i trzonu oznacza młodego muchomora, galaretowata warstwa jajo sromotnika, a twarde, szarofioletowe lub ciemne wnętrze trującego tęgoskóra. Nie wdychaj pyłu zarodników z dojrzałych purchawek, bo może wywołać zapalenie płuc.

Co robić przy podejrzeniu zatrucia

Opis

Gruszkowaty owocnik bez kapelusza i blaszek, pokryty stożkowatymi kolcami, które łatwo odpadają i zostawiają siateczkę blizn. Dojrzały brązowieje, a zarodniki wydostają się jak dym przez otwór na szczycie. Bardzo pospolita w lasach wszystkich typów, w zaroślach i na wrzosowiskach.

Jak rozpoznać

  • Owocnik 3–8 cm wysokości i 2–5 cm szerokości, odwrotnie gruszkowaty, z kulistą główką i węższą częścią trzonową.
  • Skórka cienka, biała, gęsto pokryta tępymi, stożkowatymi kolcami; po ich starciu zostaje siateczka okrągłych blizn.
  • Przekrojony wzdłuż młody owocnik jest w środku jednolicie biały, miękki i sprężysty, bez zarysu kapelusza, blaszek i trzonu.
  • Z wiekiem wnętrze żółknie, potem staje się oliwkowobrązowe i pyliste, a na szczycie otwiera się otwór, z którego wydobywa się pył zarodników.

Kiedy i gdzie szukać

Sezon: od czerwca do listopada, najwięcej od września do października.

  • Lasy iglaste
  • Lasy liściaste
  • Lasy mieszane
  • Bez blaszek i rurek

Lasy iglaste, liściaste i mieszane, ich skraje i zarośla, wrzosowiska, na ściółce, rzadziej na łąkach lub próchniejącym drewnie.

W kalendarzu grzybiarza: wrzesień, październik.

W kuchni

Jedz tylko młode owocniki o jednolicie białym, miękkim wnętrzu na całym przekroju wzdłuż; zażółcone lub oliwkowe odrzuć. Obierz skórkę z kolcami, pokrój w plastry i usmaż; nie jedz na surowo.

Uwaga na sobowtóry

  • Muchomor sromotnikowyŚmiertelnie trujący

    Jak odróżnić: Młode muchomory w osłonie wyglądają jak białe jaja, czasem brodawkowane. Po przekrojeniu wzdłuż widać w nich zarys kapelusza, blaszek i trzonu, a młoda purchawka jest w środku jednolicie biała.

  • Tęgoskór cytrynowyTrujący

    Jak odróżnić: Tęgoskór ma grubą, twardą, żółtawą, popękaną skórę bez kolców i otworu, a jego twarde wnętrze szybko ciemnieje do fioletowoczarnego z białymi żyłkami.

  • Tęgoskór brodawkowanyTrujący

    Jak odróżnić: Tęgoskór brodawkowany ma brązowawą, łuskowatą skórę, bruzdowaną nibynóżkę ze sznurami grzybni i twarde wnętrze, które szybko szarzeje i fioletowieje.

  • Sromotnik smrodliwyNiejadalny

    Jak odróżnić: Jajo sromotnika jest gładkie, białe i częściowo w ziemi; po przekrojeniu ma galaretowatą warstwę, oliwkową masę i biały rdzeń.

  • Purchawka workowataJadalny

    Jak odróżnić: Purchawka workowata jest większa, ma kształt tłuczka i drobne kolce, które odpadają bez śladu.