Tęgoskór cytrynowy

Scleroderma citrinum

Nazywany też: tęgoskór pospolity, fałszywa trufla, purchawka kartoflana

Trujący

Tęgoskór cytrynowy (Scleroderma citrinum)
Fot. Jason Hollinger, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Twarda, żółtawa bulwa o grubej skórze i ciemnym wnętrzu; trujący sobowtór purchawek, mylony też z truflą.

Otwórz w aplikacjiPobierz z Google Play
Grzyb trujący

Wywołuje zatrucie żołądkowo-jelitowe: wymioty, bóle brzucha, poty, czasem zawroty głowy, zaburzenia widzenia i spadek ciśnienia z omdleniem. Objawy pojawiają się zwykle w ciągu 0,5–4 godzin. Nie używaj go jako przyprawy zamiast trufli. Przy podejrzeniu zatrucia natychmiast dzwoń pod 112 lub jedź na SOR, nawet bez objawów.

Co robić przy podejrzeniu zatrucia

Opis

Kulisty lub bulwiasty owocnik bez trzonu, twardy i ciężki, o grubej, żółtawej do ochrowobrązowej skórze popękanej na płaskie brodawki. Wnętrze bardzo wcześnie ciemnieje do fioletowoczarnego z białymi żyłkami, jak utarty mak. Pospolity na piaszczystych, kwaśnych glebach w lasach, przy leśnych drogach i rowach.

Jak rozpoznać

  • Owocnik 3–10 cm średnicy, kulisty lub bulwiasty, bez trzonu, u podstawy z pękiem białych sznurów grzybni.
  • Skóra gruba, 2–4 mm, twarda, słomkowo- do ochrowożółtej, popękana na płaskie, brązowawe łuski; brak otworu na szczycie.
  • Wnętrze twarde jak surowy ziemniak, tylko u bardzo młodych białawe, szybko szaroliliowe, potem fioletowoczarne z białymi żyłkami.
  • Zapach silny, opisywany różnie (gazowy, metaliczny lub korzenny); dojrzały pęka nieregularnie i uwalnia oliwkowobrązowy pył.

Kiedy i gdzie szukać

Sezon: od czerwca do listopada, najwięcej od sierpnia do września.

  • Lasy iglaste
  • Lasy liściaste
  • Lasy mieszane
  • Parki i ogrody
  • Bez blaszek i rurek

Lasy iglaste i liściaste, szczególnie pod dębami, bukami, brzozami, świerkami i sosnami, na piaszczystych, kwaśnych glebach, przy leśnych drogach i rowach.

W kalendarzu grzybiarza: sierpień, wrzesień.

Uwaga na sobowtóry

  • Purchawka chropowataJadalny

    Jak odróżnić: Purchawka ma cienką, miękką skórkę z kolcami, otwór na szczycie, a młoda jest w środku jednolicie biała, miękka i sprężysta.

  • Czasznica olbrzymiaJadalny

    Jak odróżnić: Czasznica jest dużo większa, ma cienką, gładką, białą skórkę i miękkie, śnieżnobiałe wnętrze.

  • Tęgoskór brodawkowanyTrujący

    Jak odróżnić: Tęgoskór brodawkowany ma cienką, do 1 mm, brązowawą skórę z drobnymi łuskami i wyraźną, bruzdowaną nibynóżkę ze sznurami grzybni. Też jest trujący.

  • Podgrzybek tęgoskórowyNiejadalnyOchrona częściowa

    Jak odróżnić: Na owocnikach tego tęgoskóra wyrasta pasożytniczy podgrzybek tęgoskórowy, mały grzyb z rurkami pod kapeluszem. Jest pod ochroną.