Czasznica olbrzymia
Calvatia gigantea
Nazywany też: purchawica olbrzymia, purchawka olbrzymia
Jadalny
.jpg){kind=link}
Olbrzymia biała kula z łąk, pastwisk i parków; jadalna tylko młoda, gdy w środku jest śnieżnobiała.
Każdy mniejszy owocnik przekrój wzdłuż przez środek: zarys kapelusza, blaszek i trzonu oznacza młodego muchomora, galaretowata warstwa jajo sromotnika, a ciemne, twarde wnętrze trującego tęgoskóra. Nie wdychaj pyłu z dojrzałych owocników, bo może wywołać zapalenie płuc.
Opis
Kulisty owocnik wielkości od piłki do dyni, bez trzonu i bez blaszek, o gładkiej, białej skórce przypominającej zamsz. Rośnie na łąkach, pastwiskach, w parkach, ogrodach i na skrajach lasów, na żyznych glebach, często wśród pokrzyw. Dojrzewając żółknie i brązowieje, a w końcu pęka i uwalnia brązowy pył zarodników.
Jak rozpoznać
- Owocnik 10–50 cm średnicy (wyjątkowo większy), kulisty lub spłaszczony, bez trzonu, u podstawy z cienkim sznurem grzybni.
- Skórka cienka, gładka, matowa, biała jak zamsz, z wiekiem żółtawa, potem brązowa i pękająca płatami.
- Przekrojony wzdłuż młody owocnik jest w środku jednolicie śnieżnobiały, zwarty i sprężysty, bez zarysu kapelusza, blaszek i trzonu.
- Wnętrze dojrzewającego owocnika żółknie, potem staje się oliwkowobrązowe i pyliste; stare okazy pachną nieprzyjemnie.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od czerwca do października, najwięcej od sierpnia do września.
Łąki, pastwiska, parki, ogrody, przydroża i skraje lasów liściastych, na żyznych, bogatych w azot glebach, często wśród pokrzyw.
W kuchni
Jedz tylko owocniki, które po przekrojeniu wzdłuż są na całym przekroju jednolicie śnieżnobiałe i zwarte; każde zażółcenie lub zszarzenie dyskwalifikuje. Obierz skórkę, pokrój w plastry, panieruj i usmaż; nie jedz na surowo i nie zbieraj przy ruchliwych drogach.
Uwaga na sobowtóry
Muchomor sromotnikowyŚmiertelnie trującyJak odróżnić: Młode muchomory w osłonie wyglądają jak białe jaja wielkości kilku centymetrów; po przekrojeniu wzdłuż widać w nich zarys kapelusza, blaszek i trzonu.
Tęgoskór cytrynowyTrującyJak odróżnić: Tęgoskór cytrynowy jest dużo mniejszy, twardy, ma grubą, żółtawą, łuskowatą skórę, a jego wnętrze szybko ciemnieje do fioletowoczarnego.
Purchawka workowataJadalnyJak odróżnić: Purchawka workowata jest mniejsza, ma kształt tłuczka z wyraźną, zwężoną częścią trzonową i drobne kolce na główce.
Purchawka chropowataJadalnyJak odróżnić: Purchawka chropowata ma tylko kilka centymetrów, jest gruszkowata i pokryta kolcami, które zostawiają siateczkę blizn.