Tęgoskór brodawkowany
Scleroderma verrucosum
Nazywany też: tęgoskór brodawkowaty
Trujący
Tęgoskór o cienkiej, brązowej skórce i bruzdowanej nibynóżce; trujący, a cienka skórka sprzyja pomyłce z purchawką.
Wywołuje zatrucie żołądkowo-jelitowe, a opisano też gwałtowny spadek ciśnienia i wstrząs już kilkadziesiąt minut po jedzeniu. Objawy pojawiają się zwykle w ciągu 0,5–4 godzin. Przy podejrzeniu zatrucia natychmiast dzwoń pod 112 lub jedź na SOR, nawet bez objawów.
Opis
Kulisty owocnik o cienkiej, ochrowej do rdzawobrązowej skórce z drobnymi łuseczkami, osadzony na krótkiej, bruzdowanej nibynóżce z korzeniastymi sznurami grzybni. Wnętrze u młodych białe i twarde, szybko szarofioletowe. Rośnie w lasach liściastych i mieszanych, w parkach i przy drogach, na piaszczystych i próchnicznych glebach.
Jak rozpoznać
- Owocnik 2–7 cm średnicy, kulisty lub spłaszczony, często częściowo zagłębiony w ziemi.
- Skórka cienka, 0,5–1 mm, ochrowa do rdzawobrązowej, z drobnymi, ciemniejszymi łuseczkami, które z wiekiem się wycierają.
- Nibynóżka do 5 cm, gruba, podłużnie bruzdowana, przechodząca w białe, korzeniaste sznury grzybni.
- Wnętrze twarde, u młodych białe, szybko oliwkowobrązowe do fioletowoczarnego z jasnymi żyłkami; dojrzały pęka nieregularnie na szczycie.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od czerwca do listopada, najwięcej od sierpnia do września.
Lasy liściaste i mieszane, parki, aleje i przydroża, pod dębami, bukami, lipami i klonami, na piaszczystych lub próchnicznych glebach.
Uwaga na sobowtóry
Purchawka chropowataJadalnyJak odróżnić: Purchawka ma kolce zostawiające siateczkę blizn, otwór na szczycie, a młoda jest w środku jednolicie biała, miękka i sprężysta, nie twarda.
Tęgoskór cytrynowyTrującyJak odróżnić: Tęgoskór cytrynowy ma grubą, 2–4 mm, żółtawą, popękaną skórę i nie ma wyraźnej nibynóżki. Też jest trujący.
Purchawka workowataJadalnyJak odróżnić: Purchawka workowata jest wyższa, ma miękką, białą główkę z kolcami i gąbczastą, jasną część trzonową bez bruzd.