Łuszczak zmienny
Kuehneromyces mutabilis
Nazywany też: łuskwiak zmienny
JadalnyTylko dla doświadczonych
.jpg){kind=link}
Smaczny grzyb kęp na pniakach liściastych, łudząco podobny do śmiertelnie trującej hełmówki; tylko dla doświadczonych.
Łudząco podobna hełmówka jadowita zawiera amanityny i bywa śmiertelna. Rośnie w tych samych miejscach, a nawet na tym samym pniaku, i ma taki sam rdzawobrązowy wysyp zarodników; czasem pewnie odróżnia je dopiero mikroskop. Zbieraj łuszczaka tylko z dużym doświadczeniem, sprawdzaj każdy owocnik osobno, a w razie wątpliwości zostaw kępę w lesie. Do obrotu dopuszczony jest tylko łuszczak z uprawy lub spoza Polski, a nie zebrany w polskim lesie.
Opis
Niewielki grzyb rosnący gęstymi kępami na pniakach drzew liściastych. Kapelusz wysycha od środka, przez co bywa dwubarwny: jasny pośrodku, ciemniejszy przy brzegu. Jest jadalny, ale łatwo go pomylić ze śmiertelnie trującą hełmówką jadowitą, która może rosnąć na tym samym pniaku.
Jak rozpoznać
- Kapelusz 2–7 cm, z tępym garbkiem, wilgotny cynamonowobrązowy, wysychający od środka na bladoochrowo.
- Blaszki gęste, przyrośnięte, najpierw jasne, potem cynamonowe; wysyp zarodników rdzawobrązowy, taki sam jak u hełmówki.
- Trzon 3–8 cm, nad pierścieniem gładki i jasny, pod pierścieniem pokryty odstającymi, ciemnobrązowymi łuseczkami.
- Miąższ w kapeluszu cienki i wodnisty, o przyjemnym zapachu świeżo ciętego drewna, bez zapachu mąki.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od kwietnia do listopada, najwięcej od września do października.
Pniaki, kłody i martwe gałęzie drzew liściastych (brzóz, buków, olsz, grabów) w lasach, parkach i ogrodach; bardzo rzadko na drewnie iglastym.
W kalendarzu grzybiarza: wrzesień, październik.
W kuchni
Jedz tylko ugotowany lub usmażony, najlepiej w zupach i sosach; zbieraj same kapelusze, bo trzony są łykowate. Nie nadaje się do marynowania w occie.
Uwaga na sobowtóry
Hełmówka jadowitaŚmiertelnie trującyJak odróżnić: Hełmówka ma pod pierścieniem srebrzystobiałe, przylegające włókienka zamiast odstających łuseczek i pachnie mąką; cecha ta nie zawsze jest wyraźna, więc nigdy nie polegaj na jednej cesze.
Maślanka wiązkowaTrującyJak odróżnić: Maślanka ma siarkowożółty kapelusz, żółtozielonkawe blaszki, fioletowobrązowy wysyp zarodników i bardzo gorzki smak.
Maślanka łagodnaJadalnyJak odróżnić: Maślanka łagodna rośnie na drewnie iglastym, ma szarawe do szarofioletowych blaszki, fioletowobrązowy wysyp zarodników i trzon bez łuseczek.
Płomiennica zimowaJadalnyJak odróżnić: Płomiennica ma śliski, pomarańczowożółty kapelusz, aksamitny, ciemnobrązowy trzon bez pierścienia i biały wysyp zarodników; rośnie głównie późną jesienią i zimą.