Maślanka łagodna

Hypholoma capnoides

Nazywany też: łysiczka łagodna

Jadalny

Maślanka łagodna (Hypholoma capnoides)
Fot. Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Jadalny grzyb kęp na pniakach iglastych, owocujący nawet zimą; łatwo pomylić go z trującymi gatunkami.

Otwórz w aplikacjiPobierz z Google Play
Zachowaj ostrożność

Rośnie w podobnych kępach co trująca maślanka wiązkowa i śmiertelnie trująca hełmówka jadowita. Zbieraj ją tylko z doświadczeniem: sprawdzaj kolor blaszek (nigdy zielonkawy) i wysyp zarodników, a w razie wątpliwości zostaw grzyby w lesie.

Co robić przy podejrzeniu zatrucia

Opis

Grzyb blaszkowy rosnący kępami na próchniejącym drewnie drzew iglastych, zwłaszcza świerków. Najobficiej pojawia się późną jesienią, a w bezśnieżne zimy także zimą. Jest jadalny, ale podobny do trującej maślanki wiązkowej i śmiertelnie trującej hełmówki jadowitej, więc nadaje się tylko dla doświadczonych grzybiarzy.

Jak rozpoznać

  • Kapelusz 3–7 cm, ochrowożółty do musztardowego, pośrodku ciemniejszy, rdzawożółty; brzeg młodych z białawymi resztkami osłony.
  • Blaszki najpierw białawe, potem szare do szarofioletowych, u starszych ciemnofioletowobrązowe, nigdy zielonkawe.
  • Trzon 4–8 cm, cienki, górą bladożółty, ku dołowi rdzawobrązowy, bez trwałego pierścienia.
  • Miąższ bladożółty, o łagodnym smaku; wysyp zarodników ciemny, fioletowobrązowy.

Kiedy i gdzie szukać

Sezon: przez cały rok, najwięcej od października do listopada.

  • Na drewnie
  • Lasy iglaste
  • Blaszki

Pniaki i korzenie drzew iglastych, zwłaszcza świerków, w lasach iglastych i mieszanych; częsta w górskich świerczynach.

W kalendarzu grzybiarza: październik, listopad.

W kuchni

Zbieraj tylko młode kapelusze z pewnie rozpoznanych kęp, sprawdzając każdy owocnik osobno. Gotuj lub smaż; dobrze sprawdza się w zupie.

Uwaga na sobowtóry

  • Hełmówka jadowitaŚmiertelnie trujący

    Jak odróżnić: Hełmówka jest drobniejsza, ma blaszki ochrowe do rdzawobrązowych bez szarego odcienia, rdzawobrązowy wysyp zarodników i mączny zapach.

  • Maślanka wiązkowaTrujący

    Jak odróżnić: Maślanka wiązkowa ma siarkowożółte, potem wyraźnie zielonkawe blaszki i bardzo gorzki smak; rośnie na drewnie liściastym i iglastym.

  • Łuszczak zmiennyJadalnyTylko dla doświadczonych

    Jak odróżnić: Łuszczak rośnie na drewnie liściastym, ma cynamonowe blaszki, łuseczki na trzonie pod pierścieniem i rdzawobrązowy wysyp zarodników.