Gołąbek śledziowy
Russula xerampelina
Nazywany też: gołąbek winny
Jadalny
Jadalny gołąbek o winnoczerwonym lub purpurowym kapeluszu, pachnący śledziem; trzon brązowieje po dotknięciu.
Podobnie ubarwione gołąbki oliwkowy i wymiotny są trujące, a krwisty niejadalny. Zbieraj tylko owocniki z wyraźnym zapachem śledzi i trzonem brązowiejącym po dotknięciu.
Opis
Mięsisty gołąbek o bardzo zmiennym kapeluszu: purpurowym, winnoczerwonym, brązowoczerwonym, a pod brzozami nawet żółtozielonym. Najlepszymi cechami są zapach śledzi lub gotowanych krabów, wyraźny u starszych owocników, oraz brązowienie trzonu i miąższu po uciśnięciu.
Jak rozpoznać
- Kapelusz 5–15 cm, purpurowy, winnoczerwony, brązowoczerwony lub oliwkowy, ciemniejszy pośrodku, matowy.
- Blaszki kremowe, potem żółtawoochrowe, po uciśnięciu brązowieją.
- Trzon 4–10 cm, biały z różowym lub czerwonym nalotem, po dotknięciu powoli brązowieje.
- Miąższ kremowy, brązowiejący, z zapachem śledzi lub gotowanych krabów.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od sierpnia do listopada, najwięcej od września do października.
Lasy iglaste, zwłaszcza sosnowe, a także mieszane i liściaste oraz parki.
W kalendarzu grzybiarza: wrzesień, październik.
W kuchni
Smaczny smażony, duszony i w zupach, zawsze po obróbce termicznej, po której zostaje jędrny. Jedz tylko okazy z wyraźnym zapachem śledzi i trzonem brązowiejącym po dotknięciu.
Uwaga na sobowtóry
Gołąbek oliwkowyTrującyJak odróżnić: Gołąbek oliwkowy jest zwykle większy, nie pachnie śledziem, a jego blaszki dojrzewając stają się masłowożółte, często z czerwonawym ostrzem przy brzegu kapelusza.
Gołąbek wymiotnyTrującyJak odróżnić: Gołąbek wymiotny ma błyszczący, jaskrawoczerwony kapelusz, czysto białe blaszki i biały trzon bez czerwonego nalotu.
Muchomor czerwonyTrującyJak odróżnić: Muchomor czerwony ma jaskrawoczerwony kapelusz z białymi łatkami, które deszcz może zmyć, białe blaszki, pierścień na trzonie i bulwę z pierścieniami brodawek u nasady. Gołąbek nie ma pierścienia ani bulwy, a jego miąższ kruszy się jak kreda.
Gołąbek krwistyNiejadalnyJak odróżnić: Gołąbek krwisty ma krwistoczerwony kapelusz, którego skórka schodzi tylko przy brzegu, pachnie słabo owocowo, a nie śledziem, i ma ostry miąższ.