Kępkowiec jasnobrązowy
Lyophyllum decastes
Nazywany też: podblaszek gromadny
Jadalny
Szarobrązowe grzyby rosnące gęstymi kępami ze zrośniętych trzonów, na żyznej ziemi przy drogach, w parkach i na skrajach lasów.
Kępy brązowych grzybów tworzą też gatunki trujące. Kępkowiec ma białe blaszki, biały wysyp zarodników, trzon bez pierścienia i kapelusz bez łusek; kępy z pierścieniem albo z blaszkami różowymi, brązowymi lub zielonkawymi oraz kępy na pniach to inne gatunki.
Opis
Owocniki wyrastają gęstymi wiązkami, a ich białawe trzony są zrośnięte u podstawy. Kapelusze są szarobrązowe do ochrowobrązowych, gładkie i błyszczące, a blaszki białe. Rośnie głównie od września do listopada na żyznej, często przekopanej ziemi: przy drogach i ścieżkach, w parkach, ogrodach i na skrajach lasów.
Jak rozpoznać
- Kapelusz 4–12 cm, szarobrązowy do ochrowobrązowego, gładki, błyszczący lub tłustawy, często pofalowany, za młodu z podwiniętym brzegiem.
- Blaszki gęste, białe do bladoszarych, potem kremowe, przyrośnięte, wycięte lub lekko zbiegające; wysyp zarodników biały.
- Trzon 5–10 cm, białawy do szarawego, twardy, elastyczny, zrośnięty z innymi w kępę.
- Miąższ biały, jędrny, elastyczny, bez wyraźnego zapachu lub lekko mączny.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od lipca do listopada, najwięcej od września do października.
Żyzna, często przekopana ziemia: pobocza dróg i ścieżek, parki, ogrody i skraje lasów liściastych, także wśród pokrzyw.
W kalendarzu grzybiarza: wrzesień, październik.
W kuchni
Zbieraj młode kapelusze, bo trzony są twarde. Dobry do zup, duszenia i marynowania; zawsze gotuj lub smaż i zacznij od małej porcji, bo u niektórych osób wywołuje dolegliwości żołądkowe.
Uwaga na sobowtóry
Hełmówka jadowitaŚmiertelnie trującyJak odróżnić: Hełmówka jadowita jest mniejsza, ma żółtawe, potem rdzawobrązowe blaszki, rdzawobrązowy wysyp zarodników i pierścień na trzonie; rośnie na drewnie, także zagrzebanym, więc może wyglądać, jakby rosła z ziemi; zawiera amanityny.
Dzwonkówka trującaTrującyJak odróżnić: Dzwonkówka trująca rośnie pojedynczo lub w grupach, a nie w zrośniętych kępach, ma jaśniejszy kapelusz, blaszki żółtawe, potem łososioworóżowe, i różowy wysyp zarodników.
Maślanka wiązkowaTrującyJak odróżnić: Maślanka wiązkowa rośnie na drewnie, ma siarkowożółty kapelusz, zielonkawe blaszki i fioletowobrązowy wysyp zarodników.