Gąska ziemistoblaszkowa
Tricholoma terreum
Nazywany też: gąska ziemista
Jadalny
Mała, myszatoszara gąska o filcowatym kapeluszu, późną jesienią licznie rosnąca pod sosnami.
Łatwo ją pomylić z trującymi gąskami tygrysią i pieprzną. Gąska ziemistoblaszkowa jest mała, krucha i cienkomięsista, ma drobne, filcowate łuseczki zamiast grubych łusek w kręgach i suchy, matowy kapelusz, a nie gładki i srebrzystoszary jak gąska pieprzna; młode okazy też bywają stożkowate, więc kształt kapelusza i zapach nie są tu pewnymi cechami.
Opis
Niewielka gąska o szarym, suchym, filcowato-łuseczkowatym kapeluszu i białych, potem szarych blaszkach. Rośnie gromadnie od sierpnia do listopada, najliczniej późną jesienią, a w łagodne zimy dłużej, pod sosnami na glebach piaszczystych i wapiennych. Jest jadalna, ale wśród szarych gąsek są gatunki trujące.
Jak rozpoznać
- Kapelusz 3–8 cm, szary do ciemnoszarobrązowego, suchy, filcowaty, drobno łuseczkowaty, za młodu stożkowaty, potem z garbkiem.
- Blaszki białe, potem szare, średnio gęste, wycięte ząbkiem; wysyp zarodników biały.
- Trzon 3–9 cm, grubości 1–2 cm, białawy do szarawego, kruchy, z wiekiem pusty.
- Miąższ cienki, białawy do szarawego, kruchy, zwykle bez wyraźnego zapachu.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od sierpnia do grudnia, najwięcej od października do listopada.
Lasy sosnowe i mieszane z sosną na glebach piaszczystych i wapiennych, także parki i obrzeża dróg; późną jesienią bywa masowa.
W kalendarzu grzybiarza: październik, listopad.
W kuchni
Mało aromatyczna, nadaje się do zup, sosów i marynat. Zawsze ją gotuj lub smaż i jedz z umiarem.
Uwaga na sobowtóry
Gąska tygrysiaTrującyJak odróżnić: Gąska tygrysia jest większa (5–12 cm) i mięsista, ma wyraźne, ciemne łuski ułożone w kręgi i gruby trzon. Rośnie najczęściej na glebach wapiennych pod bukami, jodłami i świerkami, ale miejsce wzrostu nie rozstrzyga.
Gąska mydlanaTrującyJak odróżnić: Gąska mydlana zwykle pachnie mydłem, a jej miąższ u nasady trzonu powoli różowieje.
Gąska niekształtnaJadalnyJak odróżnić: Gąska niekształtna ma gładki, lśniący kapelusz z ciemnymi, promienistymi włókienkami, grubszy miąższ i białe, potem żółtawe blaszki.