Gąska tygrysia
Tricholoma pardinum
Trujący
Duża, jasna gąska w ciemne łuski z gleb wapiennych; wywołuje jedne z najcięższych zatruć żołądkowo-jelitowych.
Wywołuje ciężkie zatrucie żołądkowo-jelitowe: zwykle po 15 minutach do 2 godzin, czasem dopiero po 4–6 godzinach, pojawiają się gwałtowne wymioty, biegunka, poty i kolkowe bóle brzucha, które mogą prowadzić do odwodnienia i zapaści; powrót do zdrowia trwa kilka dni. Przy podejrzeniu zatrucia od razu dzwoń pod 112 albo jedź na SOR.
Opis
Mięsista gąska o białawym do szarego kapeluszu pokrytym szarobrązowymi łuskami ułożonymi w koncentryczne kręgi. Rośnie od sierpnia do października, rzadko jeszcze w listopadzie, zwykle na glebach wapiennych, pod bukami, jodłami i świerkami. W Polsce spotyka się ją lokalnie, ale bywa mylona z jadalnymi szarymi gąskami.
Jak rozpoznać
- Kapelusz 5–12 cm, czasem do 15 cm, białawy do szarego, pokryty szarobrązowymi do czarniawych łuskami ułożonymi w kręgi, z długo podwiniętym brzegiem.
- Blaszki brudnobiałe, potem żółtawe, czasem z zielonkawym odcieniem, za młodu z kropelkami wody; wysyp zarodników biały.
- Trzon 6–12 cm, gruby (2–4 cm), maczugowaty, białawy, u nasady z rdzawymi lub ochrowymi plamami.
- Miąższ biały, gruby, jędrny, o wyraźnym zapachu mąki.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od sierpnia do listopada, najwięcej od września do października.
Głównie gleby wapienne, w lasach bukowych, jodłowych i świerkowych.
W kalendarzu grzybiarza: wrzesień, październik.
Uwaga na sobowtóry
Gąska ziemistoblaszkowaJadalnyJak odróżnić: Gąska ziemistoblaszkowa jest mniejsza (do 8 cm) i krucha, ma cienki miąższ, suchy, filcowaty kapelusz bez grubych łusek i białe, potem szare blaszki; u gąski tygrysiej blaszki nigdy nie szarzeją.
Gąska niekształtnaJadalnyJak odróżnić: Gąska niekształtna ma szary kapelusz z promienistymi włókienkami zamiast łusek i rośnie w piaszczystych borach sosnowych.