Gąska mydlana
Tricholoma saponaceum
Trujący
.jpg){kind=link}
Gąska o bardzo zmiennych barwach, zwykle o wyraźnym zapachu mydła; lekko trująca.
Wywołuje zatrucie żołądkowo-jelitowe: nudności, wymioty i biegunkę, zwykle w ciągu kilku godzin po posiłku; nie jedz jej w żadnej postaci. Przy podejrzeniu zatrucia od razu dzwoń pod 112 albo jedź na SOR.
Opis
Kapelusz bywa szarozielony, oliwkowy, brązowy, żółtawy, a nawet prawie biały lub czarniawy, więc łatwo ją pomylić z innymi gąskami. Zwykle pachnie mydłem do prania, a jej miąższ u nasady trzonu powoli różowieje, ale u młodych, świeżych okazów obie cechy mogą być słabe lub pojawić się dopiero po kilku godzinach. Rośnie od sierpnia do listopada w lasach liściastych i iglastych.
Jak rozpoznać
- Kapelusz 4–10 cm, szarozielony, oliwkowy, szarobrązowy, żółtawy lub białawy, z jaśniejszym brzegiem, gładki, w suchą pogodę spękany.
- Blaszki rzadkie, wycięte ząbkiem, białawe do kremowych z żółtawym lub zielonkawym odcieniem, po uszkodzeniu bywają różowawe; wysyp zarodników biały.
- Trzon 6–10 cm, często wrzecionowaty, wygięty i głęboko zakorzeniony, u nasady z różowiejącym miąższem.
- Miąższ biały, powoli różowiejący, zwykle o zapachu mydła do prania.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od sierpnia do listopada, najwięcej od października do listopada.
Lasy liściaste i iglaste, pod bukami, dębami i leszczyną, a także pod sosnami, świerkami i jodłami; na ziemi, czasem gromadnie.
W kalendarzu grzybiarza: październik, listopad.
Uwaga na sobowtóry
Gąska niekształtnaJadalnyJak odróżnić: Gąska niekształtna ma szary kapelusz z ciemnymi, promienistymi włókienkami, pachnie mąką, a jej miąższ nie różowieje.
Gąska ziemistoblaszkowaJadalnyJak odróżnić: Gąska ziemistoblaszkowa jest mniejsza, ma suchy, filcowaty, szary kapelusz, nie pachnie mydłem i nie różowieje u nasady trzonu.