Lejkówka jadowita
Clitocybe rivulosa
Trujący
Mała, biała lejkówka z trawników i łąk, zawiera dużo muskaryny i rośnie razem z twardzioszkiem przydrożnym.
Zawiera muskarynę: po 15 minutach do 2 godzin pojawiają się silne pocenie, ślinotok, łzawienie, zwężenie źrenic, wymioty, biegunka, a przy większej dawce spowolnienie pracy serca, spadek ciśnienia i duszność. Ciężkie zatrucie może zagrażać życiu, zwłaszcza u osób chorych na serce lub płuca. Natychmiast dzwoń pod 112 albo jedź na SOR.
Opis
Niewielki, biały, jakby oszroniony grzyb z kapeluszem płaskim lub lekko wklęsłym i gęstymi blaszkami przyrośniętymi do zbiegających. Rośnie od lata do późnej jesieni w trawie: na trawnikach, pastwiskach, poboczach dróg i w parkach, często w kręgach. Pojawia się w tych samych miejscach co twardzioszek przydrożny, zwłaszcza od połowy lata.
Jak rozpoznać
- Kapelusz 2–5 cm, biały, oszroniony, potem płowawy, z koncentrycznymi strefami lub plamami, płaski do lekko wklęsłego, czasem z małym garbkiem w zagłębieniu.
- Blaszki gęste, wąskie, białe do kremowych, z wiekiem bywają różowawoszare, przyrośnięte do zbiegających; wysyp zarodników biały.
- Trzon 2–4 cm, cienki (0,4–1 cm), biały do cielistego, sztywny.
- Miąższ biały, cienki, bez wyraźnego zapachu albo o zapachu mąki.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od czerwca do grudnia, najwięcej od września do października.
Trawniki, łąki, pastwiska, pobocza dróg, parki i skraje lasów; często w kręgach obok twardzioszka przydrożnego.
W kalendarzu grzybiarza: wrzesień, październik.
Uwaga na sobowtóry
Twardzioszek przydrożnyJadalnyJak odróżnić: Twardzioszek ma płowy kapelusz z tępym garbkiem, bardzo rzadkie, szerokie blaszki wolne lub ledwie przyrośnięte i twardy, elastyczny trzon.
Bruzdniczek największyJadalnyJak odróżnić: Bruzdniczek ma wyraźnie różowy wysyp zarodników i miękki, zamszowy, nieoszroniony kapelusz; zapach mąki bywa u obu, więc nie rozstrzyga.
Lejkówka liściowaTrującyJak odróżnić: Lejkówka liściowa jest większa, rośnie w ściółce lasów, a nie w trawie, i ma wysyp zarodników kremowy z różowawym odcieniem; również zawiera muskarynę.