Sarniak dachówkowaty
Sarcodon imbricatus
Nazywany też: sarniak świerkowy, sarna, łoszak
Warunkowo jadalny
Duży grzyb z grubymi, ciemnymi łuskami na kapeluszu i kolcami pod spodem, rosnący pod świerkami. Jadalne są tylko młode.
Jadalny tylko młody i dokładnie ugotowany: na surowo może wywołać zatrucie z wymiotami i biegunką, a starsze owocniki są gorzkie. Zielonkawa lub czarniawa podstawa trzonu albo niebieskozielony miąższ wskazują na gorzkie, częściowo ściśle chronione sarniaki: takich nie zbieraj.
Opis
Okazały grzyb o brązowym kapeluszu pokrytym grubymi, odstającymi, dachówkowato ułożonymi łuskami. Zamiast blaszek ma kolce zbiegające na trzon. Rośnie pod świerkami, głównie w górskich świerczynach, na kwaśnych glebach.
Jak rozpoznać
- Kapelusz 6–25 cm, brązowy z czerwonawym odcieniem, pokryty grubymi, ciemnymi, odstającymi łuskami ułożonymi koncentrycznie; z wiekiem wgłębiony na środku.
- Kolce gęste, łamliwe, białawe, potem szare do brązowych, zbiegające na trzon.
- Trzon 3–6 cm wysoki i 1–3,5 cm gruby, krótki, u podstawy zgrubiały, białawy, później brunatniejący.
- Miąższ białawy, potem szarobrązowy, sprężysty, o korzennym zapachu; u starszych gorzkawy.
Kiedy i gdzie szukać
Sezon: od sierpnia do listopada, najwięcej od września do października.
Lasy iglaste, przede wszystkim pod świerkami w górach i na pogórzu, na kwaśnych, piaszczystych glebach.
W kalendarzu grzybiarza: wrzesień, październik.
W kuchni
Zbieraj tylko młode owocniki: starsze są gorzkie i łykowate. Obgotuj je kilka minut i wylej wodę, a potem dokładnie ugotuj lub usmaż; nigdy nie jedz na surowo. Suszone i zmielone nadają się na przyprawę.
Uwaga na sobowtóry
Sarniak sosnowyWarunkowo jadalnyJak odróżnić: Sarniak sosnowy rośnie pod sosnami i jest zwykle mniejszy. Gatunki są tak podobne, że najpewniejszą wskazówką jest drzewo, pod którym rośnie grzyb.