Płachetka zwyczajna

Cortinarius caperatus

Nazywany też: płachetka kołpakowata, turek

Jadalny

Płachetka zwyczajna (Cortinarius caperatus)
Fot. Jerzy Opioła, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Jadalny grzyb borów z błoniastym pierścieniem i oszronionym kapeluszem; tylko dla doświadczonych.

Otwórz w aplikacjiPobierz z Google Play
Zachowaj ostrożność

Zbieraj ją tylko z doświadczeniem: podobne zasłonaki bywają śmiertelnie trujące, a stare okazy przypominają trujący strzępiak ceglasty. Płachetka ma błoniasty pierścień, którego tamte gatunki nie mają; okazów bez pierścienia nie zbieraj.

Co robić przy podejrzeniu zatrucia

Opis

Grzyb blaszkowy o ochrowożółtym, z wiekiem pomarszczonym kapeluszu, u młodych pokrytym srebrzystofioletowym nalotem jak szron. W przeciwieństwie do większości zasłonaków ma wyraźny, błoniasty pierścień. Rośnie w borach na ubogich, kwaśnych glebach i jest jadalny, ale podobne zasłonaki bywają śmiertelnie trujące.

Jak rozpoznać

  • Kapelusz 4–12 cm, jajowaty, potem płaski z garbem, ochrowożółty do skórzastobrązowego, u młodych oszroniony srebrzystofioletowo, z wiekiem pomarszczony.
  • Blaszki gęste, najpierw gliniastożółte, potem rdzawobrązowe; u młodych zakryte białą osłoną.
  • Trzon 6–15 cm, białawy do kremowego, z białawym, błoniastym pierścieniem powyżej połowy wysokości.
  • Miąższ biały, o łagodnym smaku i słabym zapachu; wysyp zarodników rdzawobrązowy.

Kiedy i gdzie szukać

Sezon: od lipca do października, najwięcej od września do października.

  • Lasy iglaste
  • Lasy mieszane
  • Blaszki

Bory świerkowe i sosnowe na ubogich, kwaśnych, piaszczystych glebach, często wśród chrobotków, bielistki i borówek; nie rośnie na podłożu wapiennym.

W kalendarzu grzybiarza: wrzesień, październik.

W kuchni

Zbieraj młode, zdrowe owocniki z wyraźnym pierścieniem, bo łatwo robaczywieje. Gotuj lub smaż; dobrze nadaje się do marynowania.

Uwaga na sobowtóry

  • Strzępiak ceglastyŚmiertelnie trujący

    Jak odróżnić: Strzępiak ceglasty nie ma pierścienia, ma promieniście włóknisty, często popękany kapelusz, który razem z blaszkami i trzonem czerwienieje; rośnie latem pod drzewami liściastymi, także w parkach.

  • Zasłonak rudawyŚmiertelnie trujący

    Jak odróżnić: Zasłonak rudawy jest rudopomarańczowy, nie ma błoniastego pierścienia, a jedynie żółte, zygzakowate opaski na trzonie.

  • Zasłonak rudyŚmiertelnie trujący

    Jak odróżnić: Zasłonak rudy jest rudobrązowy, nie ma błoniastego pierścienia i rośnie w lasach liściastych.